Turntoo
Plaats van handeling voor het tafelgesprek was The Dialogue House, een piepklein mediapodium in de immense Hal 3 van het Klokgebouw in Eindhoven, tijdens de Dutch Design Week 2011. Zo'n vijfentwintig bezoekers luisterden mee. Thomas Rau werd vertegenwoordigd door Sabine Obenhuber van het door Rau opgerichte bedrijf Turntoo. Turntoo is een service-platform voor bedrijven die volgens het nieuwe concept van Rau willen werken. Het eerste project was het kantoor van Rau zelf.
Wabi-Sabi
Sabine Obenhuber ging in discussie met ontwerpers Jacob de Baan en Anna Noyons, twee ontwerpers die ervaring hebben met cradle to cradle en met Han Hendriks, oprichter van We Beat the Mountain, een bedrijf dat producten ontwerpt en verkoopt van 100 procent gerecycled materiaal. Met zulke groen georiënteerde gesprekspartners is het kat in 't bakkie voor het concept van Turntoo, zou je denken. Toch blijkt dit niet direct het geval. De Baan en Noyons zijn weliswaar 'enthousiast' en 'voor' maar ze zien ook belemmeringen en nadelen. De Baan die naast ontwerper ook producent is van de door hem cradle to cradle ontworpen IJ-Lamp: 'Ik wil deze graag volgens de nieuwste principes op de markt brengen maar hoe doe ik dat? Mijn lamp heeft een levensduur van dertig jaar, dan ben ik tachtig en ik heb geen kinderen die deze erfenis van mij overnemen.' Noyons ziet daarnaast psychologische en emotionele bezwaren: gaan mensen wel zorgvuldig om met producten die ze niet bezitten maar huren? En tja, sommige dingen wil je nou eenmaal liever bezitten. Ze wijst op het Japanse begrip wabi-sabi: dingen krijgen waarde door de krassen die ze in de loop der jaren oplopen.
Geen emotionele band met een stofzuiger
Sabine Obenhuber van Turntoo herkende de vragen: 'Dit soort gesprekken hebben wij binnen Turntoo ook', vertelde ze. 'Wat telt in het voorbeeld van de lamp van De Baan is echter dat er over dertig jaar nog steeds grondstoffen uit zijn lamp te halen zijn. (..)'We zijn dit idee over betalen voor gebruik bewust eerst gaan uitwerken binnen de zakelijke markt omdat je business to business makkelijker afspraken kunt maken over bijvoorbeeld schade. Bij consumentenproducten zou je kunnen beginnen met gebruiksvoorwerpen. Dingen die je van generatie op generatie overdraagt zoals een ring, blijf je natuurlijk bezitten. Maar met gebruiksvoorwerpen als een stofzuiger of toaster heb ik zelf nog nooit een emotionele band op gebouwd. Met een i-Phone hebben mensen wel een emotionele band, alleen duurt die slechts tot er een nieuwe i-Phone is. Innovatie gaat zo snel dat we producten helemaal niet meer opgebruiken.'
logistieke muur
Volgens Noyons is het belangrijk om met meer partijen dan alleen ontwerpers en producenten te praten over de verantwoordelijkheid voor grondstoffen. Met de overheid bijvoorbeeld en 'eigenlijk met de hele wereld'. Ze loopt namelijk tegen een logistieke muur als ze cradle to cradle wil ontwerpen. Han Hendriks van Beat the Mountain haakte daarop in: 'Het valt mij op dat zeker 90 procent van de materialen op deze expositie virgin, nieuw zijn. Ik wil jullie als ontwerpers uitdagen met gerecyclede materialen te werken.' Maar dat valt niet mee. De Baan bijvoorbeeld vertelde 'ongelofelijk veel moeite' te hebben gedaan om gerecyclede PET te gebruiken, maar stuitte bijvoorbeeld op problemen om de samenstelling van deze PET te achterhalen en om geschikte machines te vinden. Zijn IJ-Lamp bestaat daarom voorlopig nog uit virgin PET. 'Han, ik zie aan je gezicht dat je me hierbij gaat helpen en dat zou ik heel graag willen.' Om dit soort kennis te achterhalen moet je echt samenwerken en alle kennis bundelen zoals bij De Groene Offerte, beaamde Hendriks.
Cocreatie
Terug naar de kritische noten van ontwerpers over de haalbaarheid van het concept. Aan de belangstelling van producenten ligt het niet, zij willen graag met ons samenwerken, vertelde Obenhuber. De Baan vroeg zich af of het concept haalbaar is voor bijvoorbeeld wereldwijde merken. Obenhuber: 'Op hun schouders rust een enorme verantwoordelijkheid. We kunnen ons namelijk niet meer permitteren om producten en grondstoffen eindeloos heen en weer te slepen. Een product dat uit China komt, moeten wij daarom ook in Nederland uit elkaar kunnen halen om er hier nieuwe producten van te maken. Laat voor wereldwijde merken lokaal een close loop van grondstoffen ontstaan in plaats van een close loop binnen een bedrijf.'
Hendriks: 'In deze tijd gaat het om cocreatie. Jullie zullen binnen Turntoo ook niet zelf grondstoffen gaan inzamelen. Daarvoor betalen jullie iemand die daar heel goed in is. Dat je de kracht van een ander gebruikt, is een deel van de oplossing.'
De grondstoffenbank van Turntoo
Turntoo is opgericht door Thomas Rau. Het bedrijf maakt het mogelijk dat consumenten producten gebruiken, zonder deze te bezitten. De consument betaalt eigenlijk alleen voor gebruiksuren. Na afloop van een overeenkomst tussen producent en consument, neemt de producent zijn producten terug of ze gaan naar een grondstoffendepot. Vervolgens keert het product als grondstof terug in de cradle to cradle kringloop.
Een goed voorbeeld is 'Pay per lux', een dienstverleningsconcept ontwikkeld door Philips en Thomas Rau waarbij de gebruiker alleen voor de werkelijk verbruikte hoeveelheid licht betaalt en geen eigenaar is van de verlichtingsinstallatie zelf. Het kantoor van architectenbureau RAU in Amsterdam wordt op basis van dit concept verlicht. Turntoo is genomineerd voor de Herman Wijffels Innovatieprijs 2011.
Tekst
Judith Kars - Serenade Tekstservice
Beeld
Ruud Hermans
Links
Voor Vormberichten interviewden we Thomas Rau en vroegen hem over zijn aanpak en filosofie. Lees hier het artikel.
Reacties
Zelf een reactie geven? Meld je aan of login