Vilt in vele vormen

Al sinds de opkomst van ecodesign, is vilt een geliefd materiaal onder milieubewuste ontwerpers. Ook nu blijven ‘groene’ designers nieuwe producten van vilt ontwerpen. Verschillende typen vilt hebben verschillende milieuvoordelen. 

vilten_muis.png

Afgelopen november verkoos de website allesduurzaam.nl het bedrijfje ReWrap uit tot één van de tien duurzaamste merken van 2011. Het bedrijfje legt zich dan ook helemaal toe op duurzame producten, gemaakt van vilt. Zo zijn de producten volgens Rewrap 'honderd procent klimaat neutraal' en 'honderd procent gifvrij' en is de productie 'honderd procent sociaal' en 'honderd procent lokaal'. Zelfs de schapen die de wol voor het vilt leveren zijn 'honderd procent ecologisch'.

Met zulke hoge milieuambities is het type product dat ReWrap verkoopt opvallend. Het bedrijf maakt namelijk 'sleeves' voor laptops, iPads, en iPhones. Hoesjes dus voor elektronica die juist bekend staat om de vele gifstoffen, de slechte recyclebaarheid, het hoge energieverbruik en de aanwezigheid van zogenaamde 'conflictmineralen'. Een 'groen jasje' van biovilt om je laptop blijft dus wel een beetje een druppel op een gloeiende plaat.

Hebbedingetjes

Het is het lot dat vilt vaker is beschoren. Vilten producten vallen dikwijls in de categorie 'leuke hebbedingetjes'. Het textiel is dan ook niet zomaar overal voor te gebruiken. Het is te stug voor kleding, gordijnen of beddengoed en het zijn dus vooral handtassen, knuffels, versiersels, hoesjes en opbergbakjes waar je vilt in tegenkomt. Minder zichtbaar wordt vilt toegepast als geluidsdemper in de bouw en als trillingdemper, filter of afdichting in machines. Maar inventieve ecodesigners blijven nieuwe toepassingen verzinnen. Zoals een vilten computermuis van de Amerikaanse ontwerper Joey Roth, die zich na verloop van tijd vormt naar de hand van de gebruiker. Of de 'Relief Chair' van de eveneens Amerikaanse designer/ architect Ben K. Mickus, waarvan de zitting helemaal is opgebouwd uit stroken gesneden vilt.

Natuurproduct

Waarom willen duurzame ontwerpers eigenlijk zo graag vilt gebruiken? Ten eerste omdat vilt, gemaakt van schapenwol, een echt natuurproduct is met dito uitstraling. Ten tweede is het hernieuwbaar: een schaap krijgt elk jaar een nieuwe vacht en zet bovendien ook weer lammetjes op de wereld. Ten derde is wolvilt recyclebaar en biologisch afbreekbaar.

Verder is het productieproces relatief eenvoudig en kan vilt zonder schadelijke toevoegingen worden gemaakt. Vilt wordt simpel gezegd gemaakt door wol nat te maken, te persen en te wrijven, zodat de wolvezels tegen elkaar aan schuiven. De schubben van de wolvezels haken daardoor in elkaar en het materiaal 'vervilt'. Zonder breien of weven en zonder gebruik van schadelijke bindmiddelen ontstaat er zo een lap textiel.

Maar vilt scoort niet op alle milieuaspecten goed. Materialen van dierlijke oorsprong kosten altijd relatief veel energie, water en land om te verkrijgen. De beesten moeten nou eenmaal rondlopen, eten, drinken en poepen om hun vachtje te produceren. Het milieuadviesbureau CE berekende dat de productie van een kilo wol zorgt voor ongeveer drie keer zoveel uitstoot van broeikasgassen als van een kilo synthetisch polyester. Terwijl wol een natuurproduct is en polyester gemaakt is van fossiele grondstoffen, is de hoeveelheid fossiel materiaal die nodig is om een kilo textiel te maken, nagenoeg gelijk. Verder worden er veel chemische bestrijdingsmiddelen ingezet om wol te beschermen tegen parasieten, schimmels en motten. Alleen bij biologische wol gebeurt dit op een alternatieve manier.

Verkouden schapen

Hoe zit het eigenlijk met de diervriendelijkheid? Schapen lopen in de wei, dus voor wol geen bio-industrietaferelen met op elkaar gepropte dieren in kleine hokjes. Toch kent ook deze industrie haar misstanden. Australië is de grootste producent van wol ter wereld. Volgens dierenrechtenorganisaties zijn mishandelingen van schapen daar aan de orde van de dag. Zo worden de beestjes onverdoofd onderworpen aan het slijpen van tanden, castreren en het wegsnijden van lappen huid. Het scheren gebeurt zo snel dat de schapen vaak worden verwond. Ook zielig: er sterven jaarlijks een miljoen Australische schapen aan het te vroeg in het seizoen scheren, waardoor ze wegkwijnen aan verkoudheid of bronchitis.

Gelukkig bestaat er een alternatief dat gegarandeerd vrij is van dierenleed. Want naast wolvilt bestaat er ook volop synthetisch vilt. Dit wordt steeds vaker gemaakt van gerecycled PET. Ook de opbergmanden 'Restore' van het Deense merk Muuto zijn gemaakt van honderd procent gebruikte PET-flessen. De Finse ontwerper Mika Tolvanen laat met deze manden zien dat je ook van vilt dat van afval is gemaakt erg mooie spullen kunt maken. 

Tekst 

Heleen Willemsen

Reacties

Zelf een reactie geven? Meld je aan of login

Gerelateerde cases

Tags voor deze pagina