Bamboe stoel

Het ontwerp

We wilden een duurzaam product op de markt brengen dat niet stigmatiserend is. Duurzaamheid combineren met design.

Ambities en doelen

Het idee voor het ontwerp kwam van mij (Thies Timmermans) en Jurre Groenenboom, beide ontwerper. In 2008 was ik in India waar ik aan een bamboeproject werkte. Ik vond het jammer dat het materiaal niet makkelijk in Nederland te krijgen is. Zo ontstond het plan om bamboe op de Nederlandse markt neer te zetten. Om het als duurzaam designproduct te lanceren.
Duurzaamheid en bamboe zijn beide niet populair. Bamboe wordt geassocieerd met goedkope Chinese producten, die makkelijk kapot gaan en er niet aantrekkelijk uitzien. Ik wilde laten zien dat dat niet hoeft.

Het ambitieniveau was niet bij alle betrokken gelijk in het begin. De ene helft van het ontwerpers-team wilde meer nadruk op de vormgeving. De andere helft van het team wilde dat het duurzame verhaal meer aandacht kreeg. Uiteindelijk zijn we het eens geworden en hebben we een middenweg gevonden.  

De doelstellingen met betrekking tot duurzaamheid waren:
-Bamboe gebruiken
-Zo veel mogelijk duurzaam materiaal gebruiken
-De cyclus van het materiaal zo inzichtelijk mogelijk maken

Duurzaam materiaal gebruiken
De doelstellingen met betrekking tot duurzaamheid zijn halverwege aangepast. Eerst wilden we 100% duurzaam materiaal gebruiken, maar dat bleek niet haalbaar. Het frame is van aluminium. Door de constructie van de stoel aan te passen is het bamboe echter eenvoudig uitwisselbaar en kan het aluminium frame eindeloos lang meegaan

De cyclus van het materiaal zo inzichtelijk mogelijk maken
Voor de bamboo stoel hebben we een vereenvoudigde LCA-studie uitgevoerd aan de hand van onderzoeksrapporten, proefschriften, boeken en studies. We hebben gekeken naar hoeveel energie en uitstoot het kost om bamboe naar Nederland te laten komen en er producten van te maken. Daar is, heel kort door de bocht gesteld, het volgende uitgekomen: 

- het is beter voor het milieu om bamboe niet van ver te importeren.
- het is het beste om bamboe te gebruiken waaraan zo min mogelijk machinale bewerkingen zijn toegepast 
- het is het beste zo weinig mogelijk chemische middelen te gebruiken om bamboe buiten langer houdbaar te krijgen.
- verder is het maatschappelijk/sociaal beter om fairtrade en FSC bamboe te kopen.

De uitvoering

Soms liep het project anders dan wanneer je een minder duurzame aanpak had geambieerd. Je moet goed nadenken over alles. Welk materiaal ga je gebruiken? Staal, gietijzer? Hoe ga je alles bevestigen? Spijkers, lijm? Je begeeft je op nieuwe terreinen, dus er valt nog veel over het materiaal te ontdekken. Je moet echt de boeken in duiken.

Struikelblokken
Doordat we geen opdrachtgever hadden die in ons wilde investeren, moesten we vooral zelf veel investeren. Daarbij hadden we geen kaas gegeten van het marketing verhaal. Tenslotte was het materiaalonderzoek een grote uitdaging. Daar is veel tijd in gaan zitten. We hebben de kennis tijdens het project moeten opbouwen. Zo ook ons netwerk, zoals fabrikanten, leveranciers, onderzoekers, afnemers. Het materiaalonderzoek kostte zeker meer tijd dan wanneer we de gebaande paden bewandeld hadden.

Inspiratie voor nieuwe ideeën
De duurzaamheids-eis heeft ervoor gezorgd dat je dingen op een andere manier aan moest pakken waardoor je weer op nieuwe ideeën komt. Je moesten eigenlijk bij alles weer opnieuw vraagtekens zetten. Bamboe vergaat bijvoorbeeld snel als het niet behandeld is en dan vochtig wordt. Dan moet je gaan kijken hoe je dit op kan lossen. Gebruik je speciale lak, of verf. Maar je kan je ook afvragen waarom je een product eigenlijk zo lang mee wilt laten gaan. Waarom maak je niet een seizoensproduct dat na elk jaar op de composthoop kan worden gegooid? De insteek was daarom ook om de bamboe latten makkelijk uitwisselbaar te maken met nieuwe latten, waarbij het aluminium basis frame intact zou blijven.  Door alle latten met elkaar te verbinden dmv bamboe pluggen en biologisch afbreekbare lijm hebben we een soort mat gecreëerd die eenvoudig over het frame gedrapeerd kan worden en met een aantal schroeven wordt vastgezet. Wanneer het bamboe teveel beschimmeld raakt, is de mat eenvoudig te verwijderen, bij het ‘groen’ afval weg te gooien en kan er vervolgens een nieuwe mat op worden geplaatst. 

Evaluatie

We zijn tevreden met het resultaat, maar het kan nog beter. De constructie, het materiaal gebruik, de levensduur, het onderzoek naar materiaal. We hebben nul opbrengst gehad, alleen investering. We zijn het meest trots dat we het gedaan hebben en niet alleen maar over nagedacht hebben. Misschien heeft het andere ontwerpers weer op ideeën gebracht. Dan is het niet voor niks.

Wat we een volgende keer anders zouden doen: er een opdrachtgever of kapitalist of miljonair bij halen. Zodat je een investeerder hebt. Anders loop je de hele tijd achter de feiten aan. Wat we juist weer hetzelfde zouden doen: Net zo pragmatisch te werk gaan. Iets doen. Zorgen dat het er komt. 

Aansluiting van het resultaat bij de ambitie
Ik had gehoopt dat we al marktleider zouden zijn van duurzaam meubilair. Dat is nog niet gebeurd.  Ik vind het jammer dat we concessies hebben moeten doen qua materiaalgebruik. Als we meer tijd hadden gehad, had dat denk ik minder gehoeven.

Toekomst
Deze manier van werken zetten we zeker door. Ik ben nu bezig met een nieuw project; een bamboe fiets. Er zit veel potentie in bamboe. Dat wil ik eruit halen.

Wat er is veranderd aan mijn ambities:  Ik ben nu nog meer gedreven om duurzaamheid bezig te zijn. Ik heb meer inzichten gekregen over de problematiek en de mogelijkheden. Hierdoor zie ik het nut er nog meer van in en sta ik er nog meer achter. Maar soms moet je een stapje terug doen, omdat de markt er nog niet klaar voor is. 

Tips

Zorg dat je niet de enige bent die er in investeert. Zoek er goede partners bij.
Wees niet bang om een paar dagen de bibliotheek in te duiken voor productonderzoek.
En uiteindelijk is het gewoon een kwestie van doen. Blijf niet hangen in het erover nadenken.