Bikedispenser

Facts

De Bikedispenser is 's werelds meest compacte, volledig automa- tische fietsenstalling- en uitgiftemachine, met een capaciteit van 20 tot 50 fietsen.

Het ontwerp

Springtime

Springtime (1995) is een Amsterdamse design studio die innovatieve en uitdagende oplossingen ontwikkelt op het gebied van mobiliteit, sport, merkontwikkeling en public design. Duurzaamheid van het ontwerp wordt niet zozeer gecommuniceerd. Paradigm shifting, geheel nieuwe oplossingen bedenken, daar zit meer onze toegevoegde waarde.

Met de oplossingen die we kiezen willen we duurzaam zijn. Zoals de Bikedispenser een idee is om bij te dragen aan duurzame mobiliteit. Dit soort keuzes vinden wij interessanter dan materiaalkeuzes.

Voor zaken als milieuanalyses huren we specialisten in. Mensen uit het vak die bijvoorbeeld voor een materiaalkeuze de afweging kunnen maken. We zijn een ontwerpbureau dus duurzaamheid wordt integraal meegenomen in het programma van eisen. Maar voor specifieke vraagstukken huren we mensen in die daar dagelijks mee bezig zijn.

Duurzame mobiliteit is een speerpunt in ons portfolio, we zien bijvoorbeeld veel potentie in Light Electric Vehicles. Een ander voorbeeld duurzaam project: De GrowBike. Je hebt nu voor elke levensfase van een kind een nieuw product nodig, die elke keer wordt weggegooid. De Grow Bike biedt een duurzamere oplossing, waarbij je het voertuigje aanpast aan de verschillende levensfasen van het kind en een langere relatie met het product aangaat.

De Bikedispenser

De Bikedispenser is een serviceconcept voor fietsen: een geautomatiseerde stalling voor huurfietsen. Doel is minder fietsen op het station. Springtime zag een kans in de markt en ze hebben er zelf partners bij gezocht. We willen mobiliteit en duurzaamheid sexy maken. Een ingenieus systeem als de Bikedispenser heeft een grote aantrekkingskracht. Het product fiets maak je daar high-tech mee in plaats van low-tech. Het gaat niet alleen om argumenten, de meeste producten koop je omdat ze begeerlijk zijn.

In de tijd dat de SMART werd geïntroduceerd in 1999 waren ze ook bezig met SMART torens, die een beetje leken op een uitgiftesysteem. We waren toen al veel met duurzame mobiliteit bezig en we zagen een mogelijkheid het bestaande openbaar vervoer te verbeteren, door een oplossing te bedanken voor het natransport. Uit eigen ervaring is het lastig als je met de trein ergens aankomt, hoe je dan vervolgens verder reist. Dit zagen we als een kans voor een uitgiftesysteem voor fietsen op treinstations. We hebben toen in eerste instantie gezocht naar partners om het samen op te pakken. Toen dat niet lukte hebben we zelf een concept uitgewerkt. In dezelfde tijd begonnen er ook binnen de NS plannen te ontstaan waaruit de OV-fiets is voortgekomen. NS is nu een strategisch partner van Bikedispenser.

Er moest een combinatie zijn van een machine, een fiets, elektronica, op elkaar afgestemd. Dus een speciale fiets, stalling, zo compact mogelijk. Die je op verkeersknooppunten en transferia zou kunnen plaatsen. Doel was een beter alternatief te bieden voor de auto. Openbaar vervoer is redelijk geregeld maar de hiaten liggen in de natransport.

Ambities en doelen

De overkoepelende doelstelling was reizen met het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken zodat mensen switchen van de auto naar het openbaar vervoer.

Een andere drijfveer was marktdifferentiatie. We zagen een marktkans, om door een betere organisatie van het natransport het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken. En dit op een high-tech manier te doen waardoor dit soort mobiliteit ook een sexy component krijgt. Het is leuk om met duurzaamheid bezig te zijn, maar deze doestellingen staan niet helemaal bovenaan.

Hans Schreuder had binnen Springtime de rol als milieuadviseur en bracht kennis en een netwerk op dat gebied binnen. Hij is nu managing director van Bikedispenser, en is voorzitter van O2 Nederland geweest. Van zijn kant waren de duurzame ambities heel hoog. Misschien vervullen wij als Springtime dan meer de ‘klantrol’ en kijken we meer naar de zakelijke kant, dat is een goede mix.

De uitvoering

De Bikedispenser is een ultracompacte, 24 uurs, geautomatiseerde stalling voor huur- en dienstfietsen. Een service concept en geen eigendom waardoor er minder fietsen op het station staan.

We willen mobiliteit en duurzaamheid behandelen als een interessante innovatie opportunity, in plaats van als een probleem. Een ingenieus systeem als de Bikedispenser heeft een grote aantrekkingskracht. Het product fiets maak je daar high-tech mee in plaats van low-tech. Het gaat niet alleen om argumenten, de meeste producten koop je omdat ze begeerlijk zijn. Dus dat daar zo’n high-tech machine staat, dat maakt het fenomeen openbaar vervoer ook aantrekkelijker.

Recycling

We wilden een zo duurzaam mogelijke machine maken. Qua duurzaamheid over tijd, maar ook qua recyclebaarheid. De machine is voor 99% recyclebaar (voornamelijk staal).

Lakken zouden we nog kunnen verduurzamen zodat de metalen nog beter geschikt zijn voor recycling.

Minder recyclebaar is het onderdeel dat de ingang en uitgang voor de fietsen vormt. Het is een duurzame composiet, maar de herbruikbaarheid kan beter, het is niet 100% Cradle to Cradle toe te passen als een nieuw Bikedispenser element. Er waren hoge eisen omdat het buiten staat, en je te maken hebt met graffiti, weersinvloeden, vandalisme. Omdat het een duurzame functie vervuld willen we ook dat het product duurzame eigenschappen heeft, maar daar zijn we nog niet helemaal klaar mee.

Acceptatie

Na de eerste Bikedispenser in Eindhoven kwamen we er achter dat de kleine fietsen niet goed aansloegen, er was een acceptatieprobleem. Nu zitten er meer reguliere fietsmodellen in. Daarnaast moest het systeem ook makkelijker modulair gemaakt worden. Er staan nu Bikedispensers in Arnhem-Zuid, Nijmegen Lent, Leeuwarden, Enschede en Duiven. Delft-Zuid volgt deze zomer. Locaties vragen om verschillende uitvoeringen. De machine moest hier op voorbereid zijn: ondergronds, op het talud, ingebouwd, op straatniveau. De architectuur van het systeem is er nu zo op gebouwd dat deze varianten eenvoudig gerealiseerd kunnen worden. Mede-aandeelhouder Ingenieursbureau Post en Dekker, is verantwoordelijk voor deze ontwikkeling.

Evaluatie

We zijn het meest trots dat het product er is gekomen: een goede oplossing om de fiets als service te gebruiken in plaats van in bezit hebben.

Het gaat aan de ene kant altijd langzamer dan je zou willen.

In de markt is er in de positieve zin veel veranderd sindsdien. Tegelijkertijd met het bekend worden van de film ‘An Inconvenient Truth’, is in Parijs het ‘Vélib'-systeem’ (ook een leenfietssysteem) geïntroduceerd, wat het denken over dit soort publieke fietssystemen heel erg heeft veranderd. Daarvoor was men er sceptisch over: ja leuk, maar het is al een keer geprobeerd en mislukt. Dat is totaal veranderd en er worden wereldwijd dit soort oplossingen geïntroduceerd, in Londen, Parijs, Barcelona, Montreal.

We hadden aan de andere kant wel gehoopt dat de uitrol in Nederland sneller zou gaan. Je hebt met overheden en aanbestedingen te maken, en dat zijn over het algemeen langdurige projecten. In die zin lopen we wat achter op wat we gehoopt hadden. Het gaat in andere steden sneller, mede omdat de Nederlander sowieso al heel veel fietst. In Parijs werd nog helemaal niet gefietst en is het leenfietssysteem een nieuwe toegevoegde service. Terwijl hier het een aanvullende dienst is. Daarnaast is het al heel druk op stations in Nederland dus er is niet veel ruimte voor dit soort systemen.

Op de plekken waar het wel is geïmplementeerd, is de impact gerelateerd aan de locatie.

De Bikedispenser staat nog niet op een high frequency locatie zoals Amsterdam Centraal. Dit heeft te maken met de groei van OV-fiets, die rollen uit via de bestaande stations en stallingen, daarom wordt de Bikedispenser nu vaak toegepast op plaatsen waar geen stalling is. En dat zijn bijna per definitie niet de high frequency locaties. Zodra we in Amsterdam staan komt het systeem het beste tot zijn recht. Het is laagdrempelig, het idee is dat ze bij de ingang komen te staan zodat je meteen een fiets kunt meenemen on your way out, nu moet je vaak nog best een stuk lopen naar de stallingen.

In Leeuwarden wordt een Park & Ride oplossing aangelegd. Waarbij mensen de auto parkeren en met de fiets de stad in kunnen. Er zijn parkeerproblemen en ze willen die auto’s niet in het centrum. Daarom willen ze aan de rand van het centrum een Bikedispenser neerzetten zodat mensen verder kunnen met de fiets. Het voordeel van de Bikedispenser is niet alleen de compacte stalling maar ook meteen een systeem om uitgifte en registratie te regelen. Mensen hoeven alleen een pas te hebben en dan kunnen ze een fiets meenemen. Veilig voor weersinvloeden en vandalisme.


Deze case was onderdeel van het onderzoek Setting sustainability targets: a design agency's perspective, gepresenteerd bij BNO tallks 08 Green Targets

Reacties

Zelf een reactie geven? Meld je aan of login

Springtime

Ontwerpbureau
Noord-Holland

Waardeer

Deel

LinkedIn Twitter Facebook Email