FairPhone

Het ontwerp

Iedereen kan meedoen aan de bouw van de FairPhone. Het laat gebruikers zélf beslissen wat voor telefoon ze willen. Door hen via www.fairphone.org te laten samenwerken aan een mobiel die én mooi is én de nieuwste functionaliteiten heeft. Alle FairPhone activiteiten zijn gericht op het inzichtelijk maken van de gehele productieketen van mobiele telefoons. Aan de ene kant van de productieketen zijn acties nodig gericht op de zoektocht naar eerlijke en duurzame grondstoffen. Daarvoor is een onderzoekreis naar de mijnen in Congo ondernomen; daar gaat een FairPhone team op zoek naar eerlijke grondstoffen. Aan de andere kant van de keten starten gezamenlijke campagnes die moeten leiden tot bewustwording en draagvlak in de vorm van een zeer betrokken FairPhone community, maar vooral ook een groeiende marktvraag naar eerlijke mobiele telefoons. 

Centraal in de keten staat de realisatie van de eerlijke mobiel zelf, waarvoor door middel van co-creatie de (technische) ontwerpen worden gemaakt. De ontwerpen worden in eerste instantie gebruikt om prototypes te ontwikkelen. Uiteindelijk, wanneer de eerlijke grondstoffen beschikbaar zijn, dienen ze als blauwdruk om de mobiele telefoon op grotere schaal te produceren.

De verslaglegging van de problemen en obstakels tijdens het ontwikkelen en bouwen van FairPhone vormt een essentieel onderdeel van het project. De verhalen rondom de haast ‘naïeve’ onderneming om ’s werelds eerste eerlijke mobiele telefoon te maken, worden gebruikt om zowel de fabrikanten als de consument bewust te maken van de situatie en hen op te roepen tot handelen. Handelen gaat voor FairPhone verder dan actie voeren.

Ambities en doelen

Nederlandse consumenten kunnen kiezen voor groene stroom, eerlijke koffie en fairtrade spijkerbroeken. Maar voor mobiele telefoons bestaat geen eerlijke variant. FairPhone wil hierin verandering in brengen. FairPhone heeft gekozen voor de mobiele telefoon, maar had net zo goed kunnen kiezen voor een laptop, MP3-speler of game boy. Ook onder deze electronica producten zijn nog geen fair-varianten te vinden.

Niza is een ontwikkelingsorganisatie die streeft naar een rechtvaardige economische ontwikkeling in Subsahara Afrika. Niza focus ligt hierbij op natuurlijke hulpbronnen. 

Waag Society ontwikkelt creatieve technologie voor maatschappelijke innovatie. De stichting doet onderzoek, ontwikkelt concepten, pilots en prototypen en fungeert als intermediair tussen de kunsten, de wetenschap en de media. Hiertoe ontwikkelt het samenwerkingsvormen met partijen in de culturele, publieke en private sector. Waag Society is voortdurend op zoek naar hoe technologie een rol speelt in de samenleving op een manier dat die betekenis krijgt voor mensen.

Beide partijden hebben vanuit hun eigen ambitie bijgedragen aan het project.

FairPhone vraagt specifiek aandacht voor de sociale omstandigheden aan het begin van de productieketen: de leef- en werkomstandigheden van de mijnwerkers in de Congolese mijnen. Wij willen de zeer complexe en nog niet transparante productieketen van de mobiele telefoons inzichtelijk maken. 

De uitvoering

Alle FairPhone activiteiten zijn gericht op het inzichtelijk maken van de gehele productieketen van mobiele telefoons. Aan de ene kant van de productieketen zijn acties nodig gericht op de zoektocht naar eerlijke en duurzame grondstoffen. Daarvoor is een onderzoekreis naar de mijnen in Congo ondernomen; daar gaat een FairPhone team op zoek naar eerlijke grondstoffen. Aan de andere kant van de keten starten gezamenlijke campagnes die moeten leiden tot bewustwording en draagvlak in de vorm van een zeer betrokken FairPhone community, maar vooral ook een groeiende marktvraag naar eerlijke mobiele telefoons. 

We willen een telefoon ontwerpen, waarin we rekening houden met de hoeveelheid en het soort grondstoffen die worden gebruikt. Daarnaast willen we rekening houden hoe deze grondstoffen kunnen worden hergebruikt. Er is een duidelijke relatie tussen de toenemende vraag naar bepaalde grondstoffen en wantoestanden in de mijnen.

Het ontwerp van de telefoon is direct van invloed op de vraag naar bepaalde grondstoffen. De focus ligt in eerste instantie op kobalt; in iedere mobiele telefoon zit zo’n 3.6 gram. Van kobalt wordt de batterij gemaakt en het is daarmee een essentiële grondstof voor een belangrijk en relatief groot onderdeel van de mobiele telefoon. 40% van de wereldwijd gebruikte kobalt komt uit Congo.

Het grootste struikelblok is op dit moment het ontbreken van een goed georganiseerde coöperatie waarin de artisanale mijnwerkers zich kunnen verenigen. FairPhone gaat zich samen met haar partners inzetten om een dergelijke coöperatie tot stand te brengen.

Evaluatie

FairPhone heeft in één jaar een actieve community van ongeveer 600 actieve deelnemers weten te binden. Vanuit deze community worden door de leden zelfstandig projecten, ideeën en campagnes geïnitieerd. Tevens hebben enkele grote bedrijven als Rabo Mobiel en KPN aangegeven het project te steunen.

Ambitie is het realiseren van een alternatief voor gebruikers van een mobiele telefoon. Deze ambitie is de drijfveer achter FairPhone. De doelen (zie hierboven) die we tot nu toe behaald hebben op weg naar dit alternatief zijn hoopgevend. 

Fairphone heeft positief verantwoording afgelegd aan NCDO, de Nationale Commissie voor internationale samenwerking en Duurzame Ontwikkeling die met een financiële bijdrage het project mede mogelijk heeft gemaakt.

Het definiëren van een gezamenlijk doel, een gezamenlijke ambitie blijkt zeer succesvol. De FairPhone community blijft groeien, is zeer enthousiast en bereidwillig om bijdragen te leveren. Het open karakter van het project en de gezamenlijke inspanningen van ieder individu om tot een resultaat te komen - crowdsourcing- blijkt een sterke formule.

FairPhone is net begonnen, de toekomst zal moeten uitwijzen of de gekozen aanpak succesvol is.

De reis naar Congo heeft veel nieuwe inzichten gegeven in de problematiek rond de grondstof delving in de artisanale mijnen. Bij deze nieuwe inzichten horen veel vragen die we op dit moment aan het inventariseren zijn.

Tips

Cocreatie en openheid. Het is niet de consument, niet de producent maar de grootinkoper die de grootste sleutel in handen heeft. Maak deze partijen bewust van wat beter kan. Biedt een alternatief dat je samen kunt maken. 

Voor een actueel overzicht van het project, nieuwe inzichten en publicaties kun je kijken op de website van Fairphone.

Overig

FairPhone wil samenwerken met iedereen. We roepen met name ontwerpers van mobiele telefoons op om ons in de tweede fase te helpen een eerlijke mobiel te ontwerpen.