VAN MARKOVIEC

Het ontwerp

Momenteel werk ik aan collectie nummer 5. Bij het ontwerpen van een nieuwe lijn vind ik het belangrijk dat de items een sterke identiteit kennen, maar er niet na een seizoen uitgaan. Items die langer meegaan en dus ook gecombineerd kunnen worden met voorgaande collectiestukken. Tijdens de Fair Fashion Show op de Dutch Design Week heb ik zelf ook collectiestukken uit de verschillende collecties 1, 2, 3 en 4 gecombineerd met collectie 5.

Ambities en doelen

Ik ben nu ongeveer tien jaar werkzaam als modeontwerpster. De eerste jaren na mijn afstuderen heb ik voor verschillende mode merken gewerkt. Hierin bleek het verschil aan kwaliteitseisen behoorlijk groot. De ene organisatie, waarvoor ik een elegante vrouwen kledinglijn creëerde, stelden hoge kwaliteitseisen waardoor ik mooie en goede kleding kon maken. Een andere organisatie met een jongere doelgroep ruilden goede stoffen al snel in voor goedkopen polyesters om zo de kosten te drukken. Om mijn eigen kwaliteitseisen te kunnen bepalen ben ik zelf met partners een bedrijf begonnen. Dit bleek echter niet zo uit te pakken, mijn partners wilden voornamelijk in een korte tijd zoveel mogelijk winst maken. Hierdoor ging de kwaliteit van de stoffen achteruit en ook de kwaliteit van de productie; zij bleven maar zoeken naar de goedkoopste technieken. Zo wilden zij het productieproces verplaatsen naar China. Hier kwam ik in aanraking met de slechte arbeidsomstandigheden voor de werknemers daar. Een voorbeeld is dat de fabriekleiders de temperatuur lager zetten, zodat de vrouwen harder zouden gaan werken om zich warm te houden. Maar hoe kan dit als je alleen met je handen werkt en één voet gebruikt? De partners waren vaak te naïef over de productietijd en wilden in een te kort tijdsbestek al een gehele lijn opgezet hebben.

Door de tijd heen liep ik steeds meer tegen dit soort zaken aan, ik wilde hier iets aan veranderen en vooral niet meer op deze manier werken.

Toen ontmoette ik een studente die aan het Environmental Protection University te Wageningen studeerde – Zuzia Andziak. We raakten aan de praat over mijn frustraties in de modebranche. We voelden direct een goede klik en wilden graag samenwerken, maar wat konden een Environmental Scientists en een Modeontwerpster voor elkaar betekenen? Er was toen net een Ethical Fashion Show gestart, daardoor wist ik dat dit onze weg zou zijn.

Ik ben nu zes jaar verder. Door de samenwerking ben ik nauw in contact gekomen met de Nederlandse ontwerpbranche. Nederland dacht toentertijd al veel meer na over duurzaamheid, dit speelde in de maatschappij al een grotere rol dan in andere landen. 

De uitvoering

De materialen zijn als start- en uitgangspunt voor het ontwerpproces, even belangrijk als de visuele inspiratie. Ik zorg eerst voor een overzicht (tastbaar, als een moodboard) van de materialen die ik wil gebruiken en bekijk daarna de opties die ik heb voor de verschillende items. In de basis blijft het vaak hetzelfde, omdat je veel materialen meerdere seizoenen kan gebruiken. Ik vind het belangrijk om veel onderzoek te doen naar de materialen. Ik test van tevoren de stoffen, zodat ik op mijn eigen huid voel hoe de stoffen werken en voor welk kledingstuk ze geschikt zouden kunnen zijn. Door dit uitgebreide onderzoek, vind ik steeds weer nieuwe stoffen. Ik heb pasgeleden een fantastisch 100% organisch katoen gevonden op de Japanse markt. Helaas is deze kwaliteit organisch katoen niet te verkrijgen in Europa, waardoor ik de pluspunten en minpunten heb moeten overwegen.  Ik heb uiteindelijk besloten om de stof te nemen, hierbij zorg ik er wel voor dat het transport op de minst schadelijk manier voor het milieu verloopt, door bijvoorbeeld directe verbindingen te zoeken. Wanneer VAN MARKOVIEC besluit materiaal te importeren van ver, dan compenseert zij de transportlasten door het betalen van de carbon offset (koolstofkrediet) belasting.

Duurzaamheid betekent meer dan alleen bio-katoen. Ik werk ook met hennepgaren gemaakt van planten (de pest plant) die in elk type aarde kunnen groeien, zonder extra benodigdheden of mest. Deze planten verbruiken zeer weinig water en groeien snel. Daarbij produceren ze tien keer meer zuurstof dan een zelfde oppervlakte met bomen. Eveneens maak ik gebruik van bamboe, textiel, vlas, wol, ruwe zijde en innovatieve vezels door de mens ontwikkeld. Deze ontwikkelde vezels zijn een vorm van afvalrecycling (PET: recycled polyester van plastic flessen en koffiebonen afval). Voor de kleuring gebruiken we pigmenten van planten (voor intensere kleuren gebruiken we gecertificeerd verfstof met lage impact). We werken met bedrijven die ‘closed loops’ (gesloten procescirkels) hebben in hun water of chemicaliën gebruik.

Duurzaamheid bestaat voor mij niet alleen uit natuurlijke materialen. Sommige natuurlijke materialen vereisen een zeer schadelijk verwerkingsproject of nemen veel velden in beslag, terwijl op deze velden ook voedsel zou kunnen worden verbouwd voor de bevolking.

Gedurende het proces probeer ik de productieketting zo kort mogelijk te houden. Mijn materialen verscheep ik nooit heen en weer, plus ik maak de patronen en prototypen zelf. Toch is het niet altijd mogelijk om de straal rondom mijn productieplaats zo klein mogelijk te houden, zo hebben wij nu ook distributie naar Dubai. Wij proberen de ‘schade’ zo veel mogelijk te beperken om ver vooruit te plannen, zodat de distributie via de schoonste weg verloopt en de levering direct aan de klant gaat.

Tijdens productie kom je altijd wel struikelblokken tegen zoals: welk garen is duurzaam, is deze wel stevig enzovoort. Ik ben nu bezig met een nieuw garen namelijk ER. Dit is garen van organisch katoen, nadeel aan het garen is dat het erg breekbaar is, waardoor het nu alleen nog geschikt is voor zachte en lichte stoffen.

Door de breekbaarheid van het garen maak ik vaak de keuze voor niet duurzaam garen om de kleding een langere levensduur te geven. Dit is een bewuste afweging die ik maak, want naar mijn mening is kleding die snel kapot gaat en van slechte kwaliteit is ook niet duurzaam. Daarnaast moet ik natuurlijk ook nog aan de verkoop denken, want als mijn collectie snel stuk gaat koopt straks geen mens meer mijn duurzame kleding.

Ik blijf altijd zoeken naar andere oplossing, zoals het materiaal dat wordt gemaakt van het afval van gemalen koffiebonen. Dit heeft al een samenwerking met internationale winkelketen in gemakswinkels 7-Eleven en coffee company Starbucks tot stand gebracht.  Deze stof is 100% duurzaam en innovatief: het is een mix van koffieafval met Tencel (een duurzame vezel) en PET (gerycled plastic van plastic flessen) of met natuurlijke garen als wol of zijde. Ik vind het belangrijk om op de hoogte te blijven van dit soort ontwikkelingen. Innovatie staat voor mij dan ook voorop. In het begin werkte ik steeds met limieten, omdat er nog weinig mogelijkheden waren op het gebied van duurzaam materialen. Nu zie je dat er steeds meer oplossingen komen en hoe meer ik vraag, hoe dieper mensen gaan zoeken naar de antwoorden en ik mijn kleding steeds duurzamer kan maken.

Evaluatie

Het maakt niet uit in welke branche je werkzaam bent. Voor mij telt de filosofie en als je hierin gelooft, moet je deze boodschap ook verspreiden. Ik geloof dat veel industrieën met massaproductie uiteindelijk meer zullen streven naar kwaliteit i.p.v. kwantiteit. Samenwerking is hierbij belangrijk, hierin lever ik dan ook graag mijn bijdrage. Voor mijn label VAN MARKOVIEC hoop ik dat deze succesvol wordt en blijft. Ik wil kledingstukken verkopen die voor mensen meer zijn dan alleen kleding, maar een volle ervaring over duurzame productie, duurzame kleding en een duurzame levensruimte. Mijn toekomstige winkels zullen dan ook aansluiten bij deze gedachtegang zoals: duurzame meubels en planten die de energie leveren in mijn winkel.

Tips

De groene tip van mij is: respecteer kleding meer. Denk eraan dat je niet al je kleding na een keer dragen gelijk moet wassen. Was op een lagere temperatuur en gebruik niet teveel wasmiddel. Gooi ook je oude kleding niet weg, maar ruil dit met vrienden of geef het aan mensen die het kunnen gebruiken. Het zijn simpele dingen, maar ze kunnen wel een verandering maken.