Wat betekenen alle verschillende milieukeurmerken en hoe belangrijk zijn deze? Deze kennispagina gaat in op de meest voorkomende (duurzame) keurmerken en certificeringen die gebruikt worden op (consumenten)producten en materialen.
Let op: lang niet alle logo’s die op verpakkingen staan zijn een keurmerk of certificering. Vaak zijn zulke logo’s niet meer dan een plaatje dat een producent zonder enige relatie met een keuringsinstituut op zijn verpakking heeft gezet, wat toegestaan is omdat ze door niemand geclaimd zijn en er geen duidelijke regels over het gebruik ervan opgesteld zijn. Een voorbeeld hiervan is het internationale recyclingsymbool (afbeelding 2), waarover geen verantwoording voor gebruik afgelegd hoeft te worden en wat vaak niet meer betekent dan dat het materiaal dat voor het product gebruikt is te recyclen zou zijn.
afbeelding 1
Algemeen
Een keurmerk of certificering is een kwaliteitslabel, waarmee de fabrikant een bepaalde kwaliteit belooft. Bij een kwaliteitslabel is er altijd sprake van een lijst met criteria waaraan een product of dienst moet voldoen en wordt toezicht gehouden op de naleving van deze criteria.
Een keurmerk wordt altijd afgebeeld als een logo, een certificering heeft vaak een schriftelijke verklaring, maar kan ook als logo bestaan. Een keurmerk mag alleen afgebeeld worden wanneer het is goedgekeurd door een geaccrediteerd keuringsinstituut.
Wat voor kwaliteit een keurmerk belooft, verschilt sterk per keurmerk. Soms gaat het over de hele levensloop van een product (Milieukeur) en soms zegt het alleen maar of een product meer dan 5% biologisch katoen bevat (Organic Exchange), maar bijvoorbeeld niets over de hoeveelheid water die gebruikt is tijdens de productie.
Raad voor Accreditatie
De Raad voor Accreditatie is de enige Nederlandse accreditatieorganisatie op publiek terrein. Hij controleert en toetst de instanties die geaccrediteerd zijn om keurmerken en certificeringen uit te delen. Eigenlijk oefent hij dus controle uit op de controlerende bedrijven. Zo onderzoekt de Raad bijvoorbeeld hoe vaak de keurmerkeigenaar zijn producten controleert en of de regels duidelijk zijn wanneer een fabrikant zich niet aan de criteria houdt. De getoetste keurmerken krijgen een rapportcijfer tussen 1 en 10, waarbij een 10 een zeer transparant keurmerk aanduidt.
Stichting Milieukeur (SMK)
Stichting Milieukeur is in 1992 opgericht met financiering van de ministeries van VROM en Economische Zaken. SMK ontwikkelt en beheert de criteria voor keurmerken en certificeringen, waaronder het Nederlandse milieukeurmerk Milieukeur. Ze certificeren niet zelf, maar schakelen daarvoor geaccrediteerde certificatie-instellingen in.
Milieukeur (afbeelding 2) is het Nederlandse milieukeurmerk voor producten en diensten. In november 2010 waren er 481 bedrijven met een milieucertificaat. Bij de certificering wordt naar de totale levenscyclus van een product of dienst gekeken. Het belangrijkste criterium is dat het product, het proces of de dienst aantoonbaar milieuvriendelijker is dan anderen.
Bij oprichting werd SMK ook gelijk aangewezen als ‘Competent Body’ voor het Europese milieukeurmerk Ecolabel. Het Europese Ecolabel is het milieukeurmerk voor non-food producten en diensten van de Europese Unie. Het label heeft betrekking op wat milieuvriendelijke bedrijfsvoering in de ogen van de EU minimaal inhoudt. De criteria hebben betrekking op de hele levenscycles van een product of dienst en worden van uit de EU opgesteld. Per land is er echter wel een ‘Competent Body’, dat verantwoordelijk is voor de implementatie van het keurmerk in het desbetreffende land. In Europa zijn bijna 22.000 producten van ruim 1.100 Europese ondernemingen gecertificeerd.
Overige keurmerken (alfabetisch)
Biologisch afbreekbare producten – Kiemplantlogo
Als 90% van het organisch materiaal omgezet kan worden in CO2 en geen negatieve gevolgen heeft voor plantengroei, dan mag een product het Kiemplantlogo voeren (afbeelding 2). Dit keurmerk betekent dat het product voldoet aan de Europese norm voor biologisch afbreekbare producten. Het product of materiaal mag na gebruik bij het compostafval of in de GFT-bak worden gedaan.
Cradle to Cradle (C2C)
Wanneer een product Cradle to Cradle gecertificeerd is (afbeelding 2), betekent dat dat de gebruikte materialen niet schadelijk zijn voor mens en milieu en te hergebruiken of recycleren zijn na de levensduur van het product. Er zijn vier niveaus van certificering: Basic, Silver, Gold en Platinum met een oplopende strengheid van de criteria. Lees meer over Cradle to Cradle in de kennisbank.
Der Blaue Engel
Der Blaue Engel is het oudste milieukeurmerk ter wereld en bestaat sinds 1978. Het is een officieel Duits milieukeurmerk, vergelijkbaar met het Nederlandse Milieukeur. Beide hebben ook regelmatig overleg om criteria op elkaar af te stemmen. Der Blauwe Engel geeft aan dat het product op de belangrijkste milieuaspecten minder milieubelastend is dan soortgenoten. In het logo staat aangegeven op welk gebied het product minder milieubelastend is.
afbeelding 2 v.l.n.r.: 1. Milieukeur 2. Recyclingssymbool 3. Kiemplantlogo
4. Cradle to Cradle 5. The Green Key 6. Fair Trade
Het Energielabel
Het energielabel geeft door middel van de letters A t/m G en kleuren aan in welke energiecategorie een elektrisch apparaat, auto of huis valt. Dit label is door de Europese Unie verplicht gesteld. Het is strikt gezien geen keurmerk, maar een informatielabel. Wel zijn er regels opgesteld omtrent welke aspecten getest moeten worden en hoe dit dan dient te gebeuren. De gegevens en teststandaarden zijn wettelijk vastgelegd. De naleving ervan wordt getoetst door de Belastingdienst Holland Midden die jaarlijks 150 apparaten koopt om te testen of het energielabel klopt.
Fair Trade
Het Fair Trade handelsmerk (afbeelding 2) wordt uitgebreider beschreven in de kennispagina Fair Trade. Het is een internationaal merk wat staat voor eerlijke handel. Dat is handel waarbij goede omstandigheden voor producenten en arbeiders gecreëerd worden.
Forest Stewardship Council (FSC)
FSC (afbeelding 3) is een internationale organisatie die verantwoord bosbeheer stimuleert; ze stellen wereldwijde standaarden op en hebben daar een keurmerk aan gekoppeld. De stichting FSC Nederland is het Nederlandse platform voor bedrijven en organisaties die FSC steunen. Hij is in 1999 opgericht en heeft als doelstelling het vergroten van het marktaandeel FSC hout en hout-producten in Nederland.
Wanneer materiaal voor meer dan 85% uit gerecycled hout/papier bestaat, dan is er een speciaal label voor: het FSC Recycled label.
Global Organic Textile Standard (GOTS)
GOTS is een wereldwijde standaard rondom natuurlijke textielsoorten (geen leer). Deze standaard neemt zowel ecologische als sociale criteria mee. Als een product een GOTS-label (afbeelding 3) met de tekst organic bevat dan bestaat het voor 95% uit gecertificeerde natuurlijke vezels (gecertificeerd volgens internationale en nationale standaard voor biologische vezels). Wanneer een product het GOTS-label met de tekst made with organic bevat, dan bestaat het voor minstens 70% uit gecertificeerde natuurlijke vezels. Op het etiket wordt het precieze percentage biologische vezels vermeld.
Green Key
Green Key (afbeelding 2) is een internationaal keurmerk voor toeristische accommodaties en de recreatieve sector, dat behaald kan worden door extra inzet op het gebied van milieu en maatschappelijk verantwoord ondernemen. In Nederland kent de Green Key drie niveaus: brons, zilver en goud. Wereldwijd zijn er ruim 1200 bedrijven in 18 landen aangesloten bij het internationale keurmerk. In Nederland ongeveer 300.
afbeelding 3 v.l.n.r.: 1. FSC on-product logo (hout afkomstig uit FSC-gecertificeerde bossen) 2. FSC 3. PEFC 4. Rainforest Alliance 5. Organic Exchange 6. Global Organic Textile Standard
ISO 14000-serie
De Internationale Organisatie voor Standaardisatie (ISO) ontwikkelt wereldwijd erkende standaarden en eisenpakketten die betrekking hebben op veiligheid, kwaliteit en milieu. Een hele reeks ISO-standaarden is opgesteld die allemaal een ander nummer achter ISO hebben staan. Elk nummer verwijst naar een bepaald gebied waarop de standaard van toepassing is. De ISO 14000-serie is ontwikkeld voor milieustandaarden. De bekendste hiervan is ISO 14001 die betrekking heeft op eisen ten aanzien van het milieumanagementsysteem binnen een bedrijf. Hiertoe moet een bedrijf een plan ten behoeve van verbeteringen t.o.v. het milieu opstellen en dit uitvoeren. Dit alles moet te controleren zijn en opvolging krijgen. Het bedrijf mag zelf bepalen in welk tempo het de veranderingen doorvoert.
Organic Exchange
Bij het internationale Organic Exchange-keurmerk (afbeelding 3) moet de kleding voor minimaal 5% uit biologische vezels bestaan. Door de lage instapdrempel wordt dit keurmerk veel gebruikt door grote kledingmerken.
Programme for the Endorsement of Forest Certification (PEFC)
PEFC is een initiatief van Europese boseigenaren – gesteund door de handel – dat duurzaam bosbeheer stimuleert. Het label (afbeelding 3) is opgericht in 1999 en is wereldwijd het grootste milieucertificeringsinstituut. De criteria die PEFC hanteert zijn vergelijkbaar met FSC, maar het is minder zichtbaar voor de consument omdat het vaak business-to-business betreft. Een verschil is dat het keurmerk niet verplicht om op boseenheid te certificeren, maar op regioniveau werkt. In 2008 is er ook een Nederlandse vertegenwoordiging opgericht.
Rainforest Alliance
Wereldwijde organisatie die zich inzet voor de bescherming van tropisch regenwoud en andere ecosystemen. De criteria stellen eisen aan de arbeidsomstandigheden, het milieu en natuurbehoud. Het keurmerk (afbeelding 3) wordt voornamelijk toegepast op voedsel, maar is ook te vinden op bouwmaterialen, keukenspullen en woonwaren. De bedrijven die zich aangesloten hebben worden minimaal één keer per jaar bezocht om te controleren of ze nog aan de criteria voldoen.
Tekst
Beeld
1. Merlin Daleman / Hollandse Hoogte
2. Milieukeur, Recyclingsymbool, Kiemplantlogo, Cradle to Cradle, The Green Key, Fair Trade
3. FSC on-product logo, FSC, PEFC, Rainforest Alliance, Organic Exchange, Global Organic Textile Standard
Reacties
Zelf een reactie geven? Meld je aan of login