Voorlopers

Wie zijn de iconen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van duurzaam ontwerpen? De Groene Offerte doet een aanzet en vertelt meer over een aantal voorlopers.

voorlopers
beeld: Marc de Haan / Hollandse Hoogte

Janine M. Benyus

Janine M. Benyus (1958) is vooral bekend geworden door haar boek Biomimicry. Innovation inspired by nature (1997). Zij is voorzitter van The Biomimicry Institute en medeoprichter van The Biomimicry Guild, een adviesorganisatie die zich richt op de ondersteuning van ontwerp- en innovatieprocessen waarbij de natuur als voorbeeld wordt genomen. De leer van biomimicry onderkent de waarde van de natuur op het gebied van duurzame processen en ontwerpen. Benyus zet in haar boek een ontwikkelstrategie uiteen waarbij door middel van de bestudering van systemen, processen en ontwerpen uit de natuur duurzame oplossingen kunnen worden gevonden voor  de meest uiteenlopende ontwerpproblemen. Samen met Dayna Baumeister, medeoprichter van The Biomimicry Guild, geeft zij wereldwijd lezingen, workshops eninterviews voor de promotie en implementatie van biomimicry.

Michael Braungart

Michael Braungart (1958) is een Duits chemicus, vooral bekend geworden door het co-auteurschap van de bestseller Cradle to Cradle: Remaking the way we make things (2002). Samen met McDonough heeft hij de McDonough Braungart Design Chemistry (MBDC) opgericht. Dit bedrijf adviseert en verzorgt certificering met betrekking tot Cradle to Cradle-design. Daarnaast werkt Braungart aan verschillende universiteiten, onder andere als docent Process Engineering aan de Luneburg universiteit en aan de Erasmus Universiteit bij het Dutch Research Institute for Transitions (DRIFT). Al zijn werkzaamheden scharen zich onder de noemer van de ontwikkeling van eco-efficiënte materialen, producten en productietechnieken.

voorlopers-braungart
beeld: Chantal Bekker / GraphicAlert

Richard Buckminster Fuller 

Richard Buckminster Fuller (1895-1983) was tot zijn 32ste monteur en metaalbewerker, had een drankprobleem en ging failliet. Vanuit die situatie begon hij een experiment dat ging over de manier waarop een individu (hijzelf) kan bijdragen aan het verbeteren van de wereld. Door het geven van kleinschalige lezingen en lokale tentoonstellingen over zijn ideeën en projecten (o.a. de eerste ontwerpen van zijn Dymaxion House en Dymaxion Car) begon zijn loopbaan vorm te krijgen. Uiteindelijk kreeg hij internationale roem met de ontwikkeling van de Geodesic Dome in de jaren 1950. Hij werd docent aan de Southern Illinois University Carbondale en werkte als wetenschapper, ontwerper en schrijver aan het uiteenzetten van revolutionaire milieubewuste concepten als recycling, energiebesparing, duurzaam materiaalgebruik en transport-efficiëntie. Tal van publicaties en boeken, strategieën, geometrische constructies gebaseerd op natuurlijke modellen, gerealiseerde ontwerpen en gebouwen (en een keur aan neologismen) staan op zijn naam. Fuller heeft daarmee een bijna onuitputtelijke en legendarische inspiratiebron voor (duurzame) ontwerpers en architecten gecreëerd.

John Ehrenfelt

John Ehrenfelt is executive director van de International Society for Industrial Ecology en voormalig hoofd van MIT’s Program on Technology, Business and Environment. Hij is auteur van het boek Sustainability by Design (2008) en vele van artikelen en recensies van boeken op het gebied van duurzaamheidsstrategieën. Zijn opvattingen over het oplossen van milieuproblemen gaan een stap verder dan eco-efficienty, corporate social responsibility en andere ‘doekjes voor het bloeden’. Hij biedt een radicalere definitie van duurzaamheid; een die zijn bestaansrecht zal verdienen met gedragsverandering en het doorbreken van ‘culturele’ gewoontes als overmatige consumptie. Duurzaamheid als mentaliteit is zijn devies: ‘Sustainability is the possibility that human and other forms of life will flourish on the Earth, forever.’ Om dit te bereiken predikt hij in zijn presentaties (o.a. op Yale, TU Delft), boeken en artikelen (o.a. ‘Industrial Ecology: Moving beyond technological innovation to culture change’, 2009) de leefmodus ‘zijn’ in plaats van ‘hebben’ binnen het menselijk bestaan.

Ezio Manzini 

Ezio Manzini is docent Industrial Design aan de Politecnico di Milano, coördinator van de master-opleiding Strategic Design en unit-directeur van Research Design and Innovation for Sustainability. Hij is één van de meest vooraanstaande denkers op het gebied van duurzaam ontwerpen en richt zich voornamelijk op strategisch design, service design en sociale innovaties in het dagelijks leven. Hij benadrukt hoe invloedrijk design is in het veranderen van onze manier van denken en leven en roept designers op om hun creativiteit in te zetten voor duurzame oplossingen en verder te denken dan ‘het product’. Manzini’s strategieën stimuleren de dematerialisatie van consumptie. Ze vergen innovatief ‘design-denken’ en het vermogen om huidige culturele en economische maatstaven te weerstaan. Hij ontwikkelde een aantal ‘leapfrog’ strategieën en product-service systemen gericht op de bevrediging van consumentenbehoeften zonder dat daar tastbare producten aan te pas komen.

Manzini heeft verschillende boeken geschreven waaronder Sustainable Everyday (met F. Jegou). Hierin beeldt hij uit hoe het leven eruit zou kunnen zien in een duurzame maatschappij door positieve scenario’s te schetsen.

William McDonough

William McDonough (1951), bekend als co-auteur van het boek Cradle to Cradle: Remaking the way we make things (2002) is een Amerikaans architect en richt zich op duurzame architectuur en industriële ontwerp- en productieprocessen. In de ‘Hannover Principles’, een document in 1992 opgesteld door McDonough samen met Michael Braungart, wordt de toon gezet voor de ontwikkeling van het Cradle to Cradle-concept. Na het succes van het boek heeft McDonough zich bezig gehouden met de ontwikkeling en verspreiding van de Cradle to Cradle-visie op wereldniveau. Naast de ontwikkeling van een keur aan duurzame gebouwen en stedebouwkundige projecten door zijn architectenbureau William McDonough + partners focust McDonough zich als mede-oprichter (samen met Braungart) van het Cradle to Cradle Products Innovation Institute op de vermindering van schadelijke stoffen en milieubelasting in productieprocessen.

voolopers-mcdonough
beeld: Michelle Aandonian

Victor Papanek 

Victor Papanek (1927-1999) was ontwerper, docent en een pionier op het gebied van het propageren van verantwoord design voor zowel milieu als maatschappij. Hij schreef in 1971 het revolutionaire boek Design for the Real World, waarin hij zijn kritiek uitte op designproducten (onveilig, niet functioneel of in essentie onbruikbaar) en pleitte voor ontwerpen voor ouderen, gehandicapten, zieken, bewoners van ontwikkelingslanden en anderen die weinig hebben aan de producten van ‘westerse’ designstudio’s.

Hij zag de rol van design als het ontwerpen van de relatie tussen mens en omgeving. Een bekende quote: ‘The only important thing about design is how it relates to people’. Hij riep ontwerpers op zich bezig te houden met échte problemen, met ‘the Real World’. Design for the Real World is gepubliceerd in meer dan twintig talen. Papanek werd hiermee wereldwijd een inspiratie voor veel ontwerpers.

John Thackara

John Thackara (1951) is oprichter en directeur van Doors of Perception (2000). Doors of Perception brengt middels conferenties en projecten o.a. ondernemers, onderwijzers en designers samen om een visie voor een duurzame toekomst te ontwikkelen en praktische stappen te nemen om deze visie te realiseren. Van oorsprong  is Thackara journalist en filosoof. In 2005 verscheen zijn boek In The Bubble: Designing In A Complex World, dat na toevoeging van vier extra hoofdstukken in het Nederlands is uitgebracht onder de titel Plan B: Ontwerpen in een complexe wereld (2010). Dit boek gaat over duurzame en boeiende toekomstmogelijkheden en over de ontwerpstappen die we moeten nemen om die te realiseren. In een wereld van complexe systemen en constante verandering zitten we allemaal onmiddellijk ‘in the bubble’, in een luchtbel. De uitdaging is om zowel in de luchtbel te zitten als daarbuiten, om net zo ontvankelijk te zijn voor het grote plaatje van onze uiteindelijke bestemming als voor de kleinste details van het hier en nu. Met andere woorden: dit boek geeft een Plan B. Vóór Doors of Perception was Thackara onder andere directeur van het Nederlands Vormgevingsinstituut in Amsterdam.

voorlopers-thackara
beeld: Steven Heller

Andere voorlopers

Deze lijst met voorlopers is ontwikkeling. Andere namen die hier bijvoorbeeld nog bijkomen zijn: E.F. Schumacher (boek: Small Is Beautiful: a study of economics as if people mattered), J.C. Brezet (Research Director Industrial Design, TU Delft and Design for Sustainability Professor), Niels Peter Flint (grondlegger van O2 Global Network), Prabhu Kandachar (Design for the BoP).

Wij zijn op zoek naar nieuwe helden, oude legendes en interessante inspirators ter aanvulling van deze lijst. Voorstellen welkom, laat het ons weten via groeneofferte@bno.nl.  

Auteurs

Yvonne van den Nieuwenhof, Ernst Kabel

Bronnen

Reacties

Zelf een reactie geven? Meld je aan of login

Gerelateerde pagina's